و مردم را برخواندن و دانستن علم طب تحريض نمايد و تمييز ميانهء مراتب اطبّا نمايد و دانا را بر نادان ترجيح دهد ؛ و اگر از يكى از ايشان معالجات نيكو و تدبيرات غريب به حيّز ظهور رسد ، هرچند در سلك خادمان و ملازمان پادشاهى منسلك نباشد ، پادشاه به مكافات آن حسن عمل طريقهء بذل و احسان و قانون تعظيم و اكرام نسبت به او مرعىّ دارد تا باعث رغبت مردم شود و اين علم قوّت گيرد و طالبان و محصّلان اين فنّ شريف بسيار شوند و در كار خود بيفزايند . و بر پادشاه لازم است كه طبيبان جاهل را متمكّن از معالجه نسازد و ايشان را از مدخليّت در علاج مانع شود ، چنان كه در احاديث شريفه هست كه امام چند كس را از بلد اخراج مىكند : يكى از آن جمله طبيب جاهل است ، چه طبيب جاهل بىشمشير خونها مىريزد و بىخبر در اهلاك نفوس مىكوشد و منشأ دردها و آزارها و المهاى كلّى مىشود . پس ، بر پادشاه لازم است كه در اين باب اهتمام تمام نمايد و اطباى حاذق را مقرّر دارد كه به حقيقت احوال طبيبان رسيده ، جاهل را از دانا تمييز دهند و نادانايان را از معالجه مانع شوند . و اگر بعضى اطبا در بعضى امراض ماهر باشند ، دون بعضى ، حكم نمايند كه در معالجات از تدبير آن مرض خاصّ كه حكم آن را نيكو مىدانند تعدّى ننمايند تا به نظام احوال نوع خلل نيايد . حكايت از تاريخ ثابت بن سنان « 1 » منقول است كه در سال سيصد و نوزده هجرى به خليفه المقتدر باللّه [ خلافت : 295 - 320 ق . ] رسيد كه از بعضى متطبّبان بغداد غلطى بر مردى از عامّه واقع شده و باعث هلاك او شده . خليفه حكم نمود كه سنان بن ثابت « 2 » امتحان اطبّاى

--> ( 1 ) . ابو الحسن ثابت بن سنان بن ثابت بن قرّه حرّانى ، متوفى به سال 363 يا 365 ق . ، كه طبيب دربار الراضى باللّه ( خلافت : 322 تا 329 ق . ) و المطيع للّه ( خلافت : 334 تا 363 ق . ) بوده و بعضى او را مختصّ خدمت الراضى باللّه دانسته‌اند . تاريخ او از سال 290 تا 363 ق . را دربرمىگرفته و خواهرزاده‌اش ، هلال بن محسن صابى ، ذيلى بر آن نگاشته و وقايع را تا سال 447 ق . ثبت كرده است . نك : قفطى ، صص 154 و 155 . ( 2 ) . سنان بن ثابت بن قرّه ، ابتدا در خدمت مقتدر عباسى بود و پس از آن به خدمت قاهر پيوست . قاهر از غايت